Konu Görünümü | Doğrusal Görünüm

***ilkerhoca*** · 10-16-2008, 02:40 PM

A Tipi Yatırım
Fonu/ Ortaklığı
A Type Mutual Fund/Investment Trust
Fon içtüzüklerinde / esas sözleşmelerinde asgari sınırları belirtilmek kaydıyla,
portföy değerinin en az % 25’ini devamlı olarak mevzuata göre özelleştirme
kapsamına alınan kamu iktisadi teşebbüsleri dahil Türkiye’de kurulmuş
ortaklıkların hisse senetlerine yatırmış fonlar/ ortaklıklar A tipi fon/ortaklık
olarak adlandırılır.
Acenta Agent
Acentalık sözleşmesi çerçevesinde, faaliyet gösterdikleri mahalde, sadece
sermaye piyasası araçlarına ilişkin alım ve satım emirlerinin aracı kuruma
iletilmesine ve gerçekleşen emirlerin tasfiyesine aracılık eden gerçek kişi
veya ticaret şirketleridir.
Açığa Satış Short Selling
Sahip olunmayan menkul kıymetlerin ödünç alınmak sureti ile satılmasıdır.
Açık Pozisyon Short Position
Vadeli işlem piyasalarında alınmış ve henüz kapatılmamış pozisyonara denir.
Adi Hisse
Senedi
Common Stock
Şirket ana sözleşmesinde aksine bir hüküm bulunmayan ve sahiplerine eşit
haklar sağlayan hisse senedidir.
Ağırlıklı
Ortalama Fiyat
Weighted Average Price
Bir sonraki seansa ait baz fiyatın hesaplanmasına esas teşkil eden hisse
senedinin miktar ağırlıklı ve küsüratsız fiyatıdır.
Alım Satıma
Aracılık
Intermediation For Trading in Securities
Daha önce ihraç edilmiş sermaye piyasası araçlarının aracılık sıfatıyla ve ticari
amaçla alım satımını ifade eder.
Anonim Şirket
Joint Stock Corporation
Bir ünvana sahip, en az 5 ortakça, ana sözleşmesinde yazılı konularda
faaliyette bulunmak üzere kurulmuş olan ve esas sermayesi muayyen (belli)
paylara bölünmüş olan sermaye şirketleridir.
Apel
Cash-call for the unpaid portion of capital
Pay bedelinin taksitle ödenmesinin sözkonusu olduğu durumlarda, ortaklık
yönetim kurulu tarafından ortaklara yapılan çağrıya denir.
Aracı Kuruluş Financial Intermediary (Institution)
Sermaye piyasası faaliyetlerinde bulunmak üzere Sermaye Piyasası
Kurulu’nca yetkili kılınmış bankalar ve aracı kurumlardır.
Aracı Kurum Brokerage House
Sermaye piyasası faaliyetinde bulunmak üzere Sermaye Piyasası Kurulu
tarafından aracılık yetkisi verilmiş anonim ortaklıklardır.
Aracılık
Financial Intermediation
Sermaye piyasası araçlarının, yetkili aracı kuruluşlar tarafından, kendi nam ve
hesabına, başkası nam ve hesabına, kendi namına ve başkası hesabına alım
satımıdır.
Aracılık
Yüklenimi
Underwriting
Halka arz edilecek sermaye piyasası araçlarının tamamının satılacağının aracı
kuruluş veya kuruluşlar tarafından ihraçcı şirkete taahhüt edilmesidir. İki türlü
olur: bakiyeyi yüklenim veya tümünü yüklenim.
Arbitraj
Arbitrage
Fiyat farklarından yararlanmak amacıyla para, kıymetli maden, tahvil ve hisse
senedi alıp satma işlemidir.
Ayı Piyasası
Bear Market
Gelecek hakkında karamsarlığın ve fiyatların düşeceği beklentisinin hakim
olduğu piyasalardır. Bu piyasalarda kişiler ellerindeki hisse senetlerini
gelecekte daha düşük fiyattan satın alabilecekleri düşüncesi ile satarlar.
Bağımsız Dış
Denetim
Independent External Auditing
Ortaklıkların ve sermaye piyasası kurumlarının kamuya açıklanacak veya
Kurulca istenecek mali tablolarının, genel kabul görmüş muhasebe kavram
ilke ve standartlarına uygunluğu ile bilgilerin doğruluğunun ve gerçeği dürüst
bir biçimde yansıtıp yansıtmadığının, denetçiler tarafından denetim ilke ve
kurallarına göre, defter, kayıt ve belgeler üzerinden incelenmesini ve tespit
edilen sonuçların rapora bağlanmasını ifade eder.
Bağlı Ortaklık
Affiliate Company, Subsidiary
İşletmenin doğrudan veya dolaylı olarak en az % 50 oranında oy hakkına veya
en az bu oranda yönetim çoğunluğunu seçme hakkına sahip olduğu
iştiraklerdir.
Bakiyeyi
Yüklenim
Stand-by Underwriting
Sermaye piyasası araçlarının, aracı kuruluşlarca halka arz yoluyla satışında,
satılmayan kısmın tamamının, bedeli satış süresi sonunda tam ve nakden
ödenerek satın alınacağının satışı yapana karşı taahhüt edilmesini ifade eder.
Banka Bonoları Bank Bills
Kalkınma ve Yatırım Bankalarının borçlu sıfatıyla düzenleyip, ihraç ettikleri
emre veya hamiline yazılı bir sermaye piyasası aracıdır.
Banka Garantili
Bonolar
Bank Guaranteed Bills
Kalkınma ve Yatırım Bankalarından kredi kullanan ortaklıkların, bu kredilerin
teminatı olarak borçlu sıfatıyla düzenleyip, alacaklı bankaya verdikleri emre
muharrer senetlerden, bu krediyi kullandırmış olan bankaca kendi garantisi
altında ihraç edilen bir sermaye piyasası aracıdır.
Baz Fiyat
Base Price
Bir hisse senedinin seans içinde işlem görebileceği üst ve alt fiyat limitlerinin
ve fiyat adımlarının belirlenmesine esas teşkil eden fiyattır.
Başlangıç
Sermayesi
Initial Capital
Kayıtlı sermaye sistemine tabi ortaklıkların sahip olmaları zorunlu asgari
çıkarılmış sermayeleridir.
Başlangıç
Teminatı
Initial Margin
Vadeli işlem sözleşmesinde uzun veya kısa pozisyonalan yatırımcının
pozisyon açarken yatırması gereken teminattır.
Bedelli
Sermaye
Artırımı
Capital Increase Through Rights Issues
Şirketlerin sermaye artırımı karşılığında çıkardıkları hisse senetlerini nominal
değerinden veya daha yüksek bir fiyattan satmak suretiyle gerçekleştirdikleri
sermaye artırımlarına denir. Söz konusu hisse senetleri ortaklara satılabileceği
gibi (rüchan hakkının kullandırılması), ortaklar dışındaki yatırımcılara da
satılabilir. (rüchan haklarının kısıtlanması). Bedelli sermaye artırımına katılım
bedeli belli bir süre ile sınırlıdır.
Bedelsiz
Sermaye
Artırımı
Capital Increase Through Bonus Issues
Anonim ortaklıkların, iç kaynaklarından yaptıkları sermaye artırımı karşılığı
çıkardıkları hisse senetlerini bir bedel almaksızın ortaklarına dağıtarak
gerçekleştirdikleri sermaye artırımlarıdır. Bedelsiz hisse senedi alma hakkı bir
süre ile sınırlandırılamaz.
Birincil
Piyasalar
Primary Market
Menkul kıymetleri ihraç eden şirketler ile tasarruf sahiplerinin doğrudan
doğruya karşılaştıkları piyasalardır. Diğer bir anlatımla, menkul kıymetlerin
ihraçcı kuruluşlarca tasarruf sahiplerine ilk kez satışa sunulduğu piyasalardır.
Blok Satış
Block Sale
Emir miktarı şirketin ödenmiş/çıkarılmış sermayesinin % 10’unu aşan satış
işlemidir.
Boğa Piyasası Bull Market
Talebin arzdan daha çok olduğu ve borsada fiyatların tırmanışa geçtiği
dönemi ifade eder.
Borsa
Eksperleri
Stock Exchange Experts
Menkul kıymetlere ilişkin alım-satım emirlerinin ilgili iç yönetmelikte belirtilen
esaslara göre karşılaştırılması ile fiyatların teşekkülünü izleme ve alım satım
işlemlerinin sonuçlandırılmasını sağlamakla yükümlü olan görevlilerdir.
Borsa Emirleri Stock Exchange Orders
Müşteri emirleri, aracı kurum üye temsilcileri tarafından seans içinde borsa
bilgisayar sistemine aktarıldığında borsa emrine dönüşür.
Borsa Fiyatı
Stock Exchange Price
Borsada belirli kurallara göre işleyen organize pazarlarda işlem gören menkul
kıymetlerin, borsadaki arz ve talep koşullarına göre oluşan fiyatıdır.
Borsa Payı
Exchange Transaction Fee
Borsa üyelerinin, Borsa’da gerçekleştirdiği işlem hacmine göre hesaplanarak
Borsa’ya ödenen meblağ olup Borsa Yönetim Kurulu’nca belirlenir.
Borsa Üyeleri Stock Exchange Members
Sermaye Piyasası Kurulu’ndan yetki belgesi ve Borsa’dan üyelik belgesi almış
aracı kuruluşlardır.
Bölgesel
Pazarlar (Kot
Dışı Pazar)
Regional Markets
Ulusal (Kot İçi) Pazar’da işlem görme koşullarını taşımayan ve Borsa Yönetim
Kurulu’nca geçici veya sürekli olarak Ulusal Pazardan çıkarılmasına karar
verilen şirketlerin hisse senetlerine likidite sağlamak, bu hisse senetlerinin
fiyatlarının düzenli ve şeffaf bir piyasada, rekabet koşulları içinde oluşmasını
temin etmek amacıyla kurulan pazardır.
Broker (Bkz.
Üye Temsilcisi)
Borsamız mevzuatında Üye temsilcisi kavramı kabul edilmiş olduğundan
tanım “Üye Temsilcisi” maddesi altına alınmıştır.
Çapraz İşlem
Cross Trade
İşlemin alıcı ve satıcı tarafının aynı üye olması durumunu ifade eder. Bu
şekilde işlem oluşturmaya yönelik emirler (Cross Orders), belirli kurallar
dahilinde işlleme tabi olurlar.
Çıkarılmış
Sermaye
Issued Capital
Kayıtlı sermaye sistemine tabi ortaklıkların satışı yapılmış hisse senetlerini
temsil eden sermayeleridir.
Çok Fiyat-
Sürekli
Müzayede
Sistemi
Multiple Price Continuous Auction Method
Çok fiyat yöntemi; bir menkul değer için verilen alım satım emirlerinin fiyat ve
zaman önceliği kurallarına uygun olarak teker teker karşılaştırılması
sonucunda oluşan fiyatlarla alım satım işleminin gerçekleştirilmesidir.
Defter Değeri Book Value
İşletmenin aktif toplamından, borçlarının düşülmesi ile bulunan özvarlığının,
çıkarılmış/ödenmiş hisse senedi sayısına bölünmesi ile bulunur.
Depo Sertifikası
Depositary Receipt
Yerel bir saklama kuruluşunda depo edilen yabancı menkul kıymetleri
temsilen çıkarılan ve bu menkul kıymetlerin verdiği hakları aynen sağlayan,
bunlara özdeş, hamiline yazılı, nominal değeri temsil ettiği yabancı menkul
kıymetin para birimi cinsinden ifade edilen sermaye piyasası aracıdır.
Devlet İç
Borçlanma
Senetleri
Government Debt Securities
Devletin cari yıl bütçe kanununa dayanarak, bütçe açıklarının finansmanı
amacıyla çıkarmış olduğu borçlanma senetlerinin genel adıdır.
Devlet İç
Borçlanma
Senetleri
Endeksleri
Government Debt Securities Indices
Bu tür menkul kıymetlere yatırım yapanlarının kıymetleri fiyat ve getirilerindeki
gelişmeleri basit ve anlaşılabilir göstergeler yardımıyla izleyebilmelerini
sağlamak amacıyla oluşturulmuşlardır. Ayrıca yatırımcıalrın sabit getirili
menkul kıymetlere yaptıkları yatırımlar ile diğer yatırım seçenekleri arasında
kolay karşılaştırma yapabilmelerini sağlar.
Devre Kırıcılar
Circuit Breakers
Menkul kıymet borsalarında piyasanın belirlenen bir süre içerisinde, belirlenen
bir seviyede düşüş göstermesi durumunda, hisse senedi ve vadeli endeks
piyasalarında, alış ve satış emirlerindeki dengesizlik nedeniyle oluşabilecek
aşırı düşüşlerin önlenebilmesi amacıyla, işlemlerin geçici olarak durdurulması
uygulamasıdır.
Dışarıda
Yerleşik Kişi
Non- Resident
Türk Parasını Kıymetini Koruma mevzuatında tanımlanan dişarıda yerleşik
kişidir.
Emir Bölme Order Split
Girilen bir emrin, orijinal emrin fiyatına eşit ya da orijinal emrin fiyatından daha
iyi fiyatlı yeni emirlere bölünmesidir. Emir bölünmesi gerçekleştirildiğinde,
bölünen emirlerin toplam miktarının (toplam emir miktarının) ilk miktara eşit
veya daha büyük olması zorunludur.
Emir
İyileştirilmesi
Order Improvement
Alış emirlerinde fiyatların yukarıya, satış emirlerinde aşağıya çekilerek fiyat
önceliğinin değiştirilmesidir.
Emisyon Primi
Premium on Issued Shares
Ortaklıkların hisse senetlerini nominal değerinin üzerinde bir fiyatla ihraç
etmeleri sonucunda satış fiyatı ile nominal değer arasında oluşan farktır. Bu
gelir, ortaklıklar için vergiden muaf bir gelir olup bilançolarının pasif
bölümünde özkaynak kaleminde yer alır.
En İyi Gayret
Aracılığı
Best Effort Underwriting
Halka arz edilecek sermaye piyasası araçlarının izahnamede gösterilen satış
süresi içinde satılmasını, satılmayan kısmın ise ihraçcıya iadesini ifade eder.
Eurotahvil
Eurobond
İhracı yapan ülkenin kendi para birimi dışındaki bir döviz cinsinden ve
uluslararası bir konsorsiyum aracılığı ile bir banka ve/veya sendikasyon
tarafından birden fazla ülkede eşannlı olarak ihraç edien, genellikle hamiline
kayıtlı tahvilerdir.
Fesih
Abolition
Ortaklık faaliyetlerinin esas sözleşme şartlarına bağlı olarak ya da kanunlarda
belirtilen şartlardan birinin gerçekleşmesi halinde sona erdirilmesidir.
Sözkonusu durum gerçekleştiğinde Ortaklık hisse senetleri Borsa kotundan
da çıkarılır.
Finansman
Bonoları
Commercial Papers
İhraçcıların borçlu sıfatı ile düzenleyip ihraç ettikleri emre veya hamiline yazılı
kısa vadeli sermaye piyasası aracıdır.
Fiyat Adımı Price Increments (tick)
Her hisse senedi fiyatı için bir defada gerçekleşebilecek en küçük fiyat
değişimidir.
Fiyat Endeksleri Price Indices
Hisse senetlerinin fiyatlarındaki değişimleri dikkate alarak hesaplanan
endekslerdir.
Fiyat
Kotasyonu
Vermek
Price Quotation
Piyasa yapıcının görevli olduğu sermaye piyasası aracında seans sırasında
ilan ettiği alış ve satış fiyatıdır.
Fiyat Marjı/Fiyat
Aralığı
Price Range
Her hisse senedi için, seans içinde önerilebilecek en düşük ve en yüksek
fiyatlar o hisse senedi için fiyat marjını oluşturur. Mevcut uygulamada bu
limitler baz fiyatın % 10 altı ve üstüdür.
Fiyat Önceliği
Price Priority
Hisse Senetleri Piyasası’nda daha düşük fiyatlı satım emirlerinin, daha yüksek
fiyatlı satım emirlerinden; daha yüksek fiyatlı alım emirlerinin, daha düşük
fiyatlı alım emirlerinden önce karşılanmasını ifade eder.
Forward
İşlemler
Forward Transactions
Anlaşılan miktar ve fiyattan belirli bir tarihte belli bir ürünün teslim edilerek
karşılığının ödeneneceğinin iki tarafın bibirine taahhütte bulunmasıdır.
Futures
Piyasaları
Futures Markets
Fiyat dışındaki şartları standartlaştırılmış bir vadeli (forward) sözleşmenin
işlem gördüğü piyasalardır. Bu piyasalarda sözleşmeye konu teşkil eden ürün
kontrat şartlarına uygun olarak ileri bir teslimat tarihinden alınıp satılmaktadır.
Gayrimenkul
Sertifikaları
Real Estate Certificates
İhraçcıların bedelleri inşa edilecek veya edilmekte olan gayrimenkul
projelerinin finansmanında kullanılmak üzere ihraç ettikleri, değerleri birbirine
eşit, hamiline yazılı menkul kıymettir.
Gayrimenkul
Yatırım
Ortaklıkları
Real Estate Investment Trusts
Gayrimenkuller ve gayrimenkule dayalı sermaye piyasası araçlarından oluşan
portföyü işleten ve gayrimenkule dayalı projelere yatırım yapan sermaye
piyasası kurumlarıdır.
Gelir Ortaklığı
Senetleri
Revenue Sharing Certificates
Köprü, baraj, elektrik santralı, karayolu, demiryolu, telekomünikasyon
sistemleri ile sivil kullanıma yönelik deniz ve hava limanları ile benzerlerinden,
kamu kurum ve kuruluşlarına ait olanlarının gelirlerine, ortak olunması için
çıkarılan senetlerdir.
Genel Finans
Ortaklıkları
General Finance Corporations
(Corresponding Special Purpose Vehicles in Securitization)
Alacakların temellükü ve bu alacaklar karşılık gösterilerek düzenlenen varlığa
dayalı menkul kıymetlerin ihracı ve halka arzı amacıyla kurulan anonim
ortaklıklardır.
Getiri
Endeksleri
Return Indices
Hisse senetlerinin fiyatlarındaki değişimlerin yanı sıra şirketlerin ödedikleri kar
paylarını da dikkate alarak hesaplanan endekslerdir.
Gözaltı Pazarı
Watchlist Companies Market
Hisse senetleri Borsa’da işlem gören şirketler ve/veya hisse senetleri işlemleri
ile ilgili olarak olağan dışı durumların ortaya çıkması, hisse senetleri Borsa’da
işlem gören şirketler tarafından kamunun zamanında, tam ve sürekli
aydınlatılmasına ve mevcut düzenlemelere uyum konusuna gerekli özenin
gösterilmemesi, yatırımcıların haklarının korunması ve kamu yararı gereği
hisse senetlerinin Borsa kotundan ve/veya ilgili pazardan geçici ya da sürekli
çıkarılması sonucunu doğurabilecek gelişmelerin oluşması nedeniyle
şirketlerin izleme ve inceleme kapsamına alınması durumlarında, sürekli
gözetim, denetim ve izleme ortamında, hisse senetlerinin likidite imkanını
kesintiye uğramadan İMKB bünyesinde işlem görebileceği pazardır.
Halka Açık
Anonim
Ortaklık
Publicly-Held Corporation
Hisse senetleri halka arz edilmiş olan veya halka arz edilmiş sayılan anonim
ortaklıklardır.
Halka Açıklık
Oranı
Free Float Rate
Halka açık hisselerin nominal değerleri toplamının, tüm hisselerin toplam
nominal değerlerine oranını ifade eder.
Halka Arz
Public Offering
Halka arz, sermaye piyasası araçlarının satın alınması için her türlü yoldan
halka çağrıda bulunulmasını; halkın bir anonim ortaklığa katılmaya veya
kurucu olmaya davet edilmesini; hisse senetlerinin borsalar veya diğer
teşkilatlanmış piyasalarda devamlı işlem görmesini; halka açık anonim
ortaklıkların sermaye artırımları dolayısıyla hisse senetlerinin satışını ifade
eder.
Halka Arza
Aracılık
Intermediation For Public Offering
Sermaye piyasası araçlarının halka arz yoluyla satışına aracılıktır.
Hazine Bonosu Treasury Bill
Hazine tarafından vadesi bir yıldan kısa süreli olarak çıkarılan ve iskontolu
olarak işlem gören borçlanma senetleridir.
Hedging
Hedging
Nakit piyasada bulunulan bir pozisyondan oluşan risklerden diğer piyasalarda
(futures, options vs.) pozisyon alarak korunmadır.
Hisse Senedi
Stock
Anonim ortaklıklar tarafından çıkarılan ve anonim ortaklığın sermayesine belirli
bir katılma payını temsil eden, yasal şekil şartlarına uygun olarak
düzenlenmiş, kıymetli evraktır.
Hizmetler
Endeksi
Services Index
Hizmetler sektöründe yer alan şirketlerin hisse senetlerinin fiyatlarındaki
değişmeler dikkate alınarak hesaplanan hisse senetleri piyasası endeksidir.
İçerden
Öğrenenlerin
Ticareti
Insider Trading
Sermaye piyasası araçlarının değerini etkileyebilecek, henüz kamuya
açıklanmamış bilgileri kendisine veya üçüncü kişilere menfaat sağlamak
amacı ile kullanarak, sermaye piyasasında işlem yapanlar arasında fırsat
eşitliğini bozacak şekilde haksız yarar sağlamak veya bir zararı bertaraf
etmektir.
İflas
Bankruptcy
Şirketin borçlarını ödeyemez duruma düşmesi nedeniyle faaliyetlerinin sona
erdirilmesidir.
İhraç
Issue
Sermaye piyasası araçlarının ihraçcılar tarafından çıkarılıp, halka arz edilerek
veya halka arz edilmeksizin satışıdır.
İhraçcı
Issuer
Sermaye piyasası araçlarını ihraç eden anonim ortaklıklar, mevzuata göre
özelleştirme kapsamına alınanlar dahil kamu iktisadi teşebbüsleri, mahalli
idareler ile bunlarla ilgili özel mevzuatları uyarınca faaliyet gösteren kuruluş
idare ve işletmelerdir.
İkincil Piyasalar Secondary Markets
Daha önce ihraç edilmiş sermaye piyasası araçlarının işlem gördüğü
piyasalardır.
İlâve Kotasyon Additional Listing
Hisse senetleri Borsa kotunda bulunan bir ortaklığın sermaye artırımı
nedeniyle ihraç ettiği yeni hisse senetlerinin kotasyon işlemini ifade eder.
İlk Kotasyon
Initial Listing
Ortaklık hisse senetlerinin ilk kez Borsa kotuna alınmasını, ortaklığın
borçluluğu temsil eden menkul kıymetlerinin Borsa kotuna alınmasını ifade
eder.
İmtiyazlı Hisse
Senedi
Preferred Stock
Esas sözleşmede hüküm bulunmak kaydı ile, sahiplerine temettü ödemesi,
rüçhan hakkı kullanımı, oy hakkı gibi konularda ayrıcalık tanıyan senetlerdir.
İntifa Senetleri Dividend Right Certificates
Şirket genel kurulunun alacağı kararla bazı kimselere çeşitli hizmetler ve
alacak karşılığı olarak kuruluştan sonra verilen ve sermaye payını temsil
etmeyen hisse senetleridir.
İrtibat Büroları
Liasion Offices
Aracı kurumu ve aracı kurumun yetkili olduğu sermaye piyasası faaliyetlerinin
tanıtımını yapmak amacı ile aracı kurumu temsil etmekle görevli hizmet
birimleridir. İrtibat büroları sadece müşteri emirlerini aracı kuruma iletebilirler.
İşlem Birimi
Trading Unit
Bir sermaye piyasası aracının, kendisi ya da katları ile işlem yapılabilecek
asgari sayısını ya da değerini ifade eder. İşlem birimi olarak “lot” ibaresi
kullanılır. (Bkz. Lot)
İşlem Hacmi
Traded Value
Tüm hisse senetleri için gerçekleşen işlemlerdeki her emrin içerdiği hisse
senedi sayısı ile işlem fiyatının çarpılarak elde edilen yekünlerin toplanmasıdır.
İşlem Miktarı
Trading Volume
Bir piyasada, bir seansta ya da belli bir dönemde alınıp satılan (el değiştiren)
menkul kıymet adedidir.
İştirak
Participation
Bir ortaklık ile işletme arasında, sözkonusu ortaklığın yönetimine ve ortaklık
politikalarının belirlenmesine katılma anlamında devamlı bir bağ yaratan,
doğrudan veya dolaylı sermaye ve yönetim ilişkisidir.
İtfa
Redemption
Tahvil ihraç planında belirlenen tarih ve miktarlarda ana paranın geri
ödenmesidir.
İzahname
Prospectus
Sermaye piyasası araçlarının ihracında ya da halka arzında ortaklıklarca halkı
şirket ve hisse senetleri konularında bilgilendirmek amacıyla düzenlenmesi
gereken belgedir.
Kalanını İptal Et
(KİE)
Fill or Kill Orders
Fiyat ve miktarın girildiğiancak işlem kısmen veya tamamen gerçekleşmezse
işlem görmeyen kısmın ekranda pasif olarak görünmeyerek sistem tarafından
otomatik olarak iptal edildiği emir türüdür.
Kamuyu
Aydınlatma
Public Disclosure
Sermaye piyasasının açıklık ve dürüstlük içinde işleyişini sağlamak, tasarruf
sahipleri, ortaklar ve diğer ilgililerin zamanında bilgilendirilmesini temin etmek
amacıyla, sermaye piyasası araçlarının değerini ve yatrımcıların yatırım
kararlarını etkileyebilecek önemli olay ve gelişmelerin (özel durumların)
kamuya açıklanmasıdır.
Kapanış Fiyatı Closing Price
Bir seansta Borsa kaydına alınan (tescil edilen) en son işlemin fiyatıdır.
Kar-Zarar
Ortaklığı
Belgesi (KOB)
Profit and Loss Sharing Certificate
Ortaklıkların, kar ve zarara ortak olmak üzere iştigal sahalarına giren tüm
faaliyetlerin gerektirdiği finansman ihtiyaçlarını karşılamak amacıyla ihraç veya
halka arz edebilecekleri bir tür sermaye piyasası aracıdır.
Katılma İntifa
Senedi
Publicly Offered Dividend Right Certificates
Nakit karşılığı satılmak üzere, ortaklık haklarına sahip olmaksızın kardan pay
alma, tasfiye bakiyesinden yararlanma ve yeni pay alma gibi haklar sağlayan
bir kıymetli evraktır.
Kaydi Takas
Book-entry Settlement
Üyelerin, takasa olan para borçları ile takastan olan para alacaklarının
hesaben ödenmesi ile menkul kıymet borçları ile menkul kıymet alacaklarının
hesaben teslimidir.
Kayıtlı Sermaye
Authorized Capital
Ortaklıkların, esas sözleşmelerinde hüküm bulunmak kaydıyla, Yönetim
Kurulu Kararıyla, Türk Ticaret Kanunu’nun sermayenin artırılmasına dair
hükümlerine tabi olmaksızın çıkartabilecekleri, azami hisse senedi miktarını
gösteren, Ticaret Sicili’ne tescil edilmiş sermayeleridir.
Kısa Pozisyon Short Position
Bir malı, menkul kıymeti veya vadeli işlem sözleşmesini satmaktır.
Konkordato
Concordat, Composition with Creditors
Kendi kusuru olmaksızın mali durumu bozulmuş olan bir borçlunun alacaklıları
ile yaptığı bir anlaşmadır. Bu anlaşma sonucunda alacaklıların en az üçte iki
oranındaki çoğunluğu alacaklarının belirli bir bölümünden vazgeçer, borçlu ise
geri kalan borçlarını bir plan dahilinde ödemeyi kabul eder. Konkordato,
Ticaret Mahkemesi’nin onayı ile geçerlilik kazanır.
Kotasyon
Listing
Bir şirkete ait menkul kıymetlerin borsa listesine alınmasıdır. Menkul
kıymetlerin Borsa kotuna alınması ile şirketin Borsa tarafından gerekli görülen
şartları yerine getirmiş olduğu anlaşılır.
Kredili Menkul
Kıymet
İşlemleri
Margin Trading
Bir aracı kuruluş nezdinde, müşteri adına kredi hesabı açılması koşulu ile
müşteri ve aracı kuruluş arasında yapılacak sözleşme hükümleri çerçevesinde
kredi kullanarak borçlanmak suretiyle menkul kıymet alınmasını ifade eder.
Kullanım fiyatı Strike Price, Exercise Price
Opsiyon sözleşmelerinde, opsiyona konu olan kıymetin, opsiyonun
kullanılacağı anda alınacağı veya satılacağıu fiyattır.
Kupon
Coupon
Hisse senedi sahiplerinin bazı ortaklık haklarının (karpayı, bedelli/bedelsiz
sermaye artırımına katılma hakları) kullanımını teminen hisse senetleri
üzerinde bulunan ve sistematik olarak numaralandırılmış kıymetli evraktır.
Kupür
Denomination
Para, tahvil ve hisse senetlerinin, üzerlerinde yazılı değere göre, her birimine
verilen isimdir.
Kurtaj
Brokerage Fee
Aracı kuruluşların, aracı olarak Borsada gerçekleştirdikleri işlemler
karşılığında menkul kıymetlerin işlem fiyatlarıyla hesaplanan tutarı üzerinden
müşterilerinden aldıkları komisyondur.
Kurucu Hisse
Senetleri
Founder’s Shares
Türk Ticaret Kanunu’nun (TTK. Madde: 402) verdiği yetkiye dayanarak
Anonim Şirketlerin kuruluşunda veya sermaye artırımında, kuruculara ya da
önemli hizmeti geçenlere, şirket kârının bir kısmına iştirak hakkı temin etmek
üzere nama yazılı olarak çıkartılan bedelsiz hisse senetleridir. Kurucu hisse
senetleri, belli bir sermaye payını temsil etmediği gibi, şirketin yönetimine
katılma hakkını da vermez.
Kurumsal
Yatırımcılar
Institutional Investors
Bireysel yatırımcılardan ayrı olarak, kendisine devredilen paralardan ya da
tahvil ve hisse senedi satışıyla sağladığı kaynaklardan oluşan fonları yatırıma
yönelten kurum, kuruluş veya örgütlerdir.
Küsurat Emir
Odd Lot Orders
İşlem biriminin ihtiva ettiği hisse senedi sayısından daha az miktarlar için
verilmiş emirlerdir.
Limitli Emir
Limit Orders
Emri veren alıcının, işlemin gerçekleşmesi için kabul ettiği en yüksek fiyatı;
satıcının ise satmaya razı olduğu en düşük fiyatı belli ettiği emir tipidir.
Lot
Lot
Hisse senetleri piyasasında işlem birimidir. İ.M.K.B. Hisse Senetleri
Piyasası’nda, 1 lot; 1.000.-TL nominal değerli 1000 adet hisse senedini veya
1.000.000 TL nominal değerli hisse senedini ifade eder.
Limit Değerli
Emirler
Limit Value Orders
Özel limit fiyatlı emirlerin belirli bir tutar sınırı konmuş şeklidir. Özel limit fiyatlı
emre ilaveten maksimum işlem değeri “TL” olarak yazılır. Sistem, belirtilen
tutardan fazla olmamak şartıyla, belirtilen fiyat seviyesine kadar, en iyi fiyatlı
emirlerden başlıyarak tüm fiyat seviyelerinde işlem gerçekleşmesine olanak
sağlayacaktır. Eğer belirtilen fiyat seviyesine ulaşmadan girilen tutar
karşılandıysa, karşılanan tutardan fazla işlem olmasına sistem izin
vermeyecektir.
Limit Fiyatlı
Emirler
Limit Price Orders
Fiyat ve Miktarın girildiği emirlerdir. İşlem kısmen veya tamamen olmazsa,
gerçekleşmeyen kısım sistemde pasif olarak görünür.
Mahsup
Netting Between Different Markets
Üyelerin, bir piyasadan doğan alacaklarını talimatları doğrultusunda diğer bir
piyasa işleminden doğan borçlarını ödemede kullanabilmeleridir.
Mali Piyasalar
Financial Markets
Tasarruf fazlası olan ekonomik birimlerle tasarruf açığı (fon ihtiyacı) olan
ekonomik birimler arasında fon akımlarını düzenleyen kurumlar, akımı
sağlayan araç ve gereçler ile bunları düzenleyen hukuki ve idari kurallardan
oluşan yapıya mali piyasa (finans kesimi) denir. Bu piyasalar kısa vadeli fon
akımlarını kapsayan Para Piyasası (Money Market); orta ve uzun vadeli fon
akımlarından oluşan Sermaye Piyasası (Capital Market); Döviz Piyasası
(Foreign Exchange Market) ve Altın Piyasası (Gold Market) şeklinde
gruplandırılabilir.
Maktu Teminat
Fixed Colateral
Borsa üyeleri tarafından hisse senetleri piyasasında işlem yapabilmek için
yatırılması gereken teminatın tüm aracı kuruluşlar için sabit tutar olarak
belirlenen kısmıdır.
Maksimum Lot Maximum Lot
Hisse senedi bazında belirlenen ve alım satım sistemine limit fiyatlı emir
olarak bir defada girilebilen en yüksek miktardır.
Menkul Kıymet
Security
Ortaklık veya alacaklılık sağlayan, belli bir meblağı temsil eden, yatırım aracı
olarak kullanılan, dönemsel gelir getiren, misli nitelikte, seri halinde çıkarılan,
ibareleri aynı olan ve şartları SPK’ca belirlenen kıymetli evraktır.
Menkul Kıymet
Borsaları
Securities Exchanges
Menkul kıymetlerin arz ve talebinin karşılaştığı örgütlenmiş piyasalardır.
Menkul Kıymet
Ödünç İşlemleri
Securities Lending
Aracı kuruluş ile müşteri arasında düzenlenen sözleşmede belirlenen esaslar
dahilinde, ödünç veren taraftan açığa satış amacıyla ödünç alan tarafa, belirli
bir dönem için menkul kıymetlerin verilmesi ve aynı cins menkul kıymetlerin
mislen geri alınmasını ifade eder.
Merkezi Takas Central Settlement
Borsa’da gerçekleşen tüm işlemlerin takasının yine Borsa’da
sonuçlandırılmasıdır.
Munzam
Teminat
Additional Collateral
Üçer aylık dönemlerde, her bir temerrüt matrahı 20 milyon TL. veya üstü
olmak kaydıyla, Hisse Senetleri Piyasası işlemlerinden kaynaklanan
yükümlülüklerini yerine getirmeyerek birden fazla günde Borsaca geçerli kabul
edilmeyen şekilde savunmalı olarak temerrüde düşen üyelerin, toplam
temerrüt matrahının % 10’u oransal teminat veya ortalama teminatı aştığı
takdirde ödenen aradaki farka munzam teminat denir.
Müşteri Emirleri Customer (client) Orders
Müşterilerin Borsa’da menkul kıymet alıp satmak amacıyla Borsa üyelerine
yazılı ya da sözlü şekilde ilettikleri emirlerdir.
Müşteri İsmine
Saklama
Sistemi
Customer Name Based Custody System
Takasbank sisteminde Müşteri kodlarıyla takip edilem alt hesapların
Takasbank’ın yapacağı düzenleme ile isme çevrilmesini, her bir yatırımcı için
verilecek sicil numarası ile takip edilerek yatırımcının kimlik bilgilerinin
tespitinin mümkün hale getirilmesini ve müşterilerin menkul kıymetlerini bloke
edebilmesini amaçlayan sistemdir.
Nakit Piyasalar Cash Markets
Vade uygulanmadan aynı gün valörlü işlemlerin yapıldığı piyasalardır.
Nama Yazılı
Hisse Senetleri
Registered Shares
Hisse senedinin üzerinde sahibinin adının yazılı olduğu ve şirketin pay
defterine bu adın kaydedildiği hisse senetleridir.
Net Aktif Değeri
Net Asset Value
Belirli bir faaliyet dönemi sonunda (genellikle bir yıl) düzenlenen bilançodaki
net aktif tutarının hisse senedi sayısına bölünmesi ile bulunan değerdir.
Net Bakiye
Prensibi
Net Balance Principle
Hisse Senetleri Piyasası’nda gün içinde yapılan iki seansta gerçekleşen
işlemlerin netleştirilmesidir. Üyelerin, hem aynı menkul kıymet üzerinde
yaptıkları alım satımları ve hem de nakit olarak borç ve alacakları birbirine
mahsup edilir. Üyeler, takasa kalan net tutar kadar borçlu veya alacaklı
olurlar. Böylece her aracı kuruluş için gün sonunda ve tüm işlemleri üzerinden
net nakit borç/alacak tutarı ile her menkul kıymet için ayrı ayrı net bir kıymet
borcu/alacağı bulunur.
Nominal (İtibari)
Değer
Nominal/Face Value
Hisse senedi için pay senedinin üzerinde yazılı olan fiyattır. Tahvillerde ise,
vade sonunda ödenecek değerdir.
Normal Emir
Normal Order
Küsüratsız şekilde tam olarak, önceden belirlenmiş işlem birimi ve katları
halinde verilmiş olan emirlerdir.
Opoze Hisse
Senedi
Circulation Restricted Stock
Üzerinde devir ve satış yasağı bulunan hisse senedidir.
Opsiyon
Sözleşmesi
Option Contract
Belli miktarda bir malı, menkul kıymeti veya finansal göstergeyi belli bir
fiyattan ileride önceden belirlenmiş bir tarihte veya öncesinde alma veya
satma hakkıdır.
Opsiyon Pirimi
Option Premium
Opsiyon sözleşmesinin satın alan tarafın önceden belirlenmiş bir kullanım
fiyatından belli miktarda bir kıymeti belli bir tarihte, veya öncesinde satın alma
veya satma hakkını elde etmek amacıyla opsiyon sözleşmesini satan tarafa
ödediği fiyattır.
Oransal
Teminat
Proportional Collateral
Üçer aylık dönemlerde hesaplanan ve Borsa üyelerinin Hisse Senetleri
Piyasası’nda gerçekleştirdikleri işlemlerin günlük ortalama tutarının % 4’üdür.
Ortalama
Teminat
Average Collateral
Üçer aylık hesaplama dönemlerinde tüm Borsa üyeleri için hesaplanan
oransal teminat tutarlarının basit ortalamasıdır.
Otomatik
İşleme Kapama
Freeze
Bir menkul kıymet yada menkul kıymet grubununfiyat ve/veya işlem
miktarının, belirlenen bi r süre içerisinde belirlenen bir parametreyi aşan bir
değişim göstermesi durumunda, o menkul kıymetlere aitişlemlerin geçicibir
süre için otomatik olarak durdurulmasıdır.
Ödenmiş
Sermaye
Paid in Capital
Esas sermaye sistemine tabi ortaklıklarda, ortaklarca taahhüt edilen
sermayenin nakden ödenmiş kısmıdır.
Özel Denetleme
Special Auditing
Menkul kıymetlerin halka arzı için kayda alınmak üzere Sermaye Piyasası
Kurulu’na başvuran veya Sermaye Piyasası Kanunu kapsamında olup,
birleşme, devir veya tasfiye durumunda bulunan anonim ortaklıklar ile aracı
kurumlar ve yatırım ortaklıklarından Kurul’ca belirlenenlerin mali tablo ve
raporlarının denetlenmesidir.
Özel Emir
Special Order
Borsa Yönetim Kurulu’nca her hisse senedi için ayrı ayrı belirlenmiş olan “bir
seferde girilebilecek işlem miktarı”nı aşan ve blok satış miktarından az miktarlı
olan emirlerdir.
Özel Limit
Fiyatlı (OLFE)
Emirler
Special Limit Price Orders
Emir miktarının “Sıfır-0” olarak girildiği, sadece fiyat verilerek sisteme
aktarılan emirlerdir. Belirli bir fiyata kadar olan bütün emirleri karşılamak
amacı ile girilir. Bu emirler, belirtilen fiyat seviyesine kadar tüm fiyat
seviyelerindeki emirleri karşılar
Özel Sektör
Tahvilleri
Private Sector Bonds
Anonim şirketler tarafından çıkarılan borçlanma senetleridir. Vadeleri en az iki
yıl olmak üzere serbestçe belirlenebilir ve sabit veya değişken faizli olarak
ihraç edilebilir. Kupon ödemeleri yılda 1,2 ya da 4 defa olabilir.
Piyasa
Market
İtalyanca “piazza” kelimesinden dilimize geçmiştir. Genel anlamda mal veya
hizmet satıcılarının arzı ile bunları satın almak isteyenlerin taleplerinin
karşılaşmasını ve fiyatların oluşumunu ifade eder. Arz ve taelbin karşılaşması
çeşitli şekillerde ortaya çıkabilir. Farsça “bazar” kökeninden gelen pazar terimi
de piyasa anlamına gelir.
Piyasa Emri
Market Order
Menkul kıymet alım satımında en iyi piyasa fiyatından işlemin
gerçekleştirileceği emir türüdür. Bu tür emrin en büyük avantajı, emrin hemen
yerine getirilebilme olanağıdır.
Piyasa Fiyatı
Market Price
Sermaye piyasası aracının arz ve talebinin karşılaşması sonucu oluşan
fiyatıdır.
Piyasa Gözetimi
Market Surveillance
Borsa’da işlem gören menkul kıymetlerde gerçekleşen olağandışı fiyat
ve/veya miktar hareketlerinin, sözkonusu borsanın ilgili birimi ve/veya
piyasanın yasal düzenleyicisi konumunda olan kurum tarafından, yapay
piyasa ve içeriden öğrenenlerin ticareti gibi yasal olmayan aktivitelerin tespit
edilebilmesi amacıyla izlenmesi ve incelenmesi.
Piyasaya Göre
Ayarlama
Marking to the Market
Vadeli işlem sözleşmesinde pozisyon alındığı tarihten itibaren cari uzlaşma
fiyatı ile bir önceki gün piyasada oluşan uzlaşma fiyatı arasındaki farkın, açık
pozisyon sahiplerinin hesaplarına yansıtılmasıdır.
Piyasa Yapıcı
Market Maker
Piyasanın dürüst, düzenli ve etkin çalışmasını sağlamak ve görevli olduğu
sermaye piyasası araçlarında likit ve sürekli bir piyasanın oluşmasını
sağlamak için kendi nam ve hesabınaçift taraflı kotasyon vermekle yükümlü
olan aracı kuruluştur.
Portföy
Portfolio
Sahip olunan varlıkların aynı veya farklı özelliğe sahip birden fazla kıymete
yatırılması sonucu oluşan toplam değerdir.
Portföy
Yöneticiliği
Portfolio Management
Kıymetli madenlere dayalı olanlar dahil olmak üzere sermaye piyasası
araçlarından oluşturulan portföylerin müşteriler hesabına vekil sıfatıyla
yönetilmesidir.
Rating (reyting)
Rating
İhraçcıların (şirket, devlet, vs.) ihraç ettikleri borç niteliğindeki menkul
kıymetlerin (tahvil, finansman bonosu vs.) anapara ve faizini zamanında geri
ödeme yeterliliğine ne ölçüde sahip olduklarını göstermek amacıyla bağımsız
kuruluşlar tarafından yapılan değerlemedir.
Referans Fiyat
Reference Price
Bir hisse senedinin işlem görebileceği en üst ve en alt fiyat limitlerinin
belirlenmesinde esas teşkil etmeyen, fiyat tescili yapılıncaya kadar üyelerce
referans değer olarak kullanılması amaçlanan fiyattır. Sadece Rüchan Hakkı
Kupon Pazarı’nda işlem görmeye başlayacakyeni pay alma kuponları için
hesaplanır.
Repo
Repurchase Agreement
Bir menkul kıymetin işlemin başlangıç valöründe satılıp, bitiş valöründe geri
alınmasıdır (Menkul kıymetin geri alma vaadiyle satımı).
Re’sen
Alım/Satım
Temerrüt
Alış/Satışı
Buy in / Sell out
Temerrüt halinin Borsa Yönetim Kurulu’nun belirlediği süreyi doldurması
halinde, sürenin bitimini takip eden ilk iş günü işlem konusu hisse senetlerinin
temerrüde düşen üyenin pozisyonuna göre Hisse Senetleri Piyasası
Müdürlüğü’nce elektronik ortamda ayrı hisse koduyla, cari fiyattan alım
satımının yapılmasıdır.
Resmi
Müzayede
Pazarı
Official Auction Market
Mahkemelerin, icra dairelerinin ve diğer resmi dairelerin Borsa’da yapılmasına
gerek gördükleri menkul kıymet satım işlemlerinin yapıldığı pazardır
Risk Sermayesi
Yatırım
Ortaklığı
Venture Capital Investment Trust
Kayıtlı sermayeli olarak kurulan ve çıkarılmış sermayelerini esas olarak
sermaye ve faiz kazancı elde etmek amacıyla risk sermayesi yatırımlarına
yönelten halka açık anonim ortaklıklardır.
Rüçhan Hakkı
Pre-emptive Right
Ortaklıkların bedelli sermaye artırımlarına mevcut ortakların öncelikle katılma
hakkıdır. Sözkonusu hak, hisse senedine bağlı “Yeni Pay Alma Kuponları”
karşılığında ve ayrıca hisse senedi ibrazına gerek kalmaksızın kullandırılır.
Rüçhan Hakkı
Pazarı
Rights Coupon Market
Hisse senetleri Borsa’da işlem gören şirketlerin nakdi sermaye artışı yapmak
üzere belirledikleri rüçhan hakkı kullanma süresi içinde sözkonusu hisse
senedi üzerinde bulunan yeni pay alma kuponunun alınıp satılabilmesi için,
Borsa’ca belirlenecek süre içinde açılan pazardır.
Sabit Getirili
Menkul
Kıymetler
Fixed Income Securities
Alacaklılık hakkı sağlayan, belirli bir meblağı temsil eden, dönemsel gelir
getiren, misli nitelikte seri halinde çıkarılan, ibareleri aynı olan ve yatırım aracı
olarak kullanılan borçlanma senetleridir. İhraç eden kuruluşların niteliğine göre
kamu ve özel sektör menkul kıymetleri olarak ikiye ayrılırlar. Sabit getirili
menkul kıymetler vade sonuna kadar elde tutulmaları halinde belirli bir getiriyi
garanti eder.
Saklama
Kuruluşu
Depository Institution (Custodian)
Müşterisi adına menkul kıymetleri saklamaya yetkili kurum ve kuruluşlardır.
Seans Session
Borsada işlemlerin başlaması ve bitmesi arasında geçen süredir.
Sermaye
Artırımı
Capital Increase
Yeni hisse senedi ihraç edilerek mevcut ödenmiş / çıkarılmış sermayenin
artırılmasıdır.
Sınırlı
Denetleme
Limited Auditing
Ara mali tablo düzenlemekle yükümlü olan anonim ortaklıklar, aracı kurumlar,
yatırım ortaklıkları ve yatırım fonlarının düzenleyecekleri ara mali tabloların,
sürekli denetleme ile görevli bağımsız denetleme kuruluşları tarafından
incelenmesi ve rapora bağlanmasıdır.
Sürekli
Denetleme
Continuous Auditing
Sermaye Piyasası Kanunu’na tabi ortaklıkların, mevzuat ve genel kabul
görmüş denetim ve muhasebe esas ve ilkelerine uygunluk yönünden, defter,
kayıt ve belgelerinin her yıl denetlenmesidir.
Sürdürme
Teminatı
Maintenance Margin
Borsa tarafından belirlenen ve başlangıç teminatının, vadeli işlemler
piyasasındaki olumsuz fiyat değişmeleri sonucu oluşan zarar dolayısıyla,
ineceği asgari teminat seviyesini gösteren tutardır.
Taban Fiyatı
Minimum Price
Hisse senetlerinin bir seans içinde işlem görebileceği en düşük fiyattır. Her
hisse senedi için fiyat ve fiyat adımı gözönüne alınarak ayrı olarak hesaplanır.
Tahsisli Satış
Private Placement
Sermaye artırımlarında artırılan sermayeyi temsil eden hisse senetleri ile
mevcut hisselerin hissedarlarınca, halka arz edilmeyerek, doğrudan dışarıda
yerleşik kişilere, kayıt öncesi belirlenmiş yurtiçinde yerleşik kişilere tahsisli
olarak veya Borsa’nın ilgili pazarında toptan satışıdır.
Tahvil
Bond
Devletin 1 yıl, anonim ortaklıkların en az 2 yıl ve daha uzun vadeyle, ödünç
para bulmak amacıyla, itibari kıymetleri eşit ve ibareleri aynı olmak üzere
çıkardıkları borç senetleridir.
Takas
Settlement
Borsa’da gerçekleştirilen işlemler sonucunda oluşan borç ve alacakların
karşılıklı olarak tasfiye edilmesidir.
Talon Talon
Hisse senedinin kuponlarından oluşan kısmına verilen isimdir.
Tasfiye Değeri /
Likiditasyon
Değeri
Liquidation Value
Şirket varlıklarının belirli bir süre içinde zorunlu satışı ile sağlanabilecek
değerden tüm borçlar ödendikten sonra kalan miktarın, hisse senedi sayısına
bölünmesi sonucu bulunan değerdir.
Tavan Fiyatı
Maximum Price
Hisse senetlerinin bir seans içinde işlem görebileceği en yüksek fiyattır. Her
hisse senedi için fiyat ve fiyat adımı gözönüne alınarak ayrı olarak hesaplanır.
TEFE Wholesale Price Index
Toptan Eşya Fiyat Endeksidir.
Teknik Analiz
Technical Analysis
Geçmişte piyasada oluşmuş çeşitli verilerin, bilgisayar ve grafikler yardımıyla
geleceği tahmin etmede kullanıldığı bir değerleme yöntemidir.
Temellük Acquisition
Alacağın devralınması.
Temerrüt
Default
Borsa’da yapılan işlemler sonucunda, taahhütlerin gerektirdiği ödeme veya
menkul kıymet teslimatlarının belirlenen süreler içinde gerçekleştirilmemesi
sonucu oluşan durumdur.
Temettü / Kâr
Payı
Dividend
Ortaklıkların dönem içinde elde ettikleri kârdan mevcut ortakların pay alma
hakkıdır. Sözkonusu hak, hisse senedine bağlı “Kâr Payı Kuponları”
karşılığında ve ayrıca hisse senedi ibrazına gerek kalmaksızın kullandırılır.
Borsa’da işlem gören şirketler kar payı dağıtmaları halinde nakit ve/veya hisse
senedi şeklinde dağıtılabilir.
Teminat
Collateral
Borsa üyelerinin, borsa işlemleri dolayısı ile müşterilerine ve borsaya
verebilecekleri zararlara karşılık olmak üzere, Borsa tüzel kişiliği adına
yatırdıkları meblağa denir.
Teminat
Tamamlama
Çağrısı
Margin Call
Vadeli işlemler piyasasında alınan pozisyonlar için yatırılmış bulunan teminatın
sürdürme teminatı düzeyine gerilemesi vya daha altına düşmesi durumunda,
yatırımcının teminatını başlangıç teminatı seviyesine çıkarması için borsa
tarafından yapılan çağrıdır.
Temlik Alienation, Assignment
Alacağın Devredilmesi.
Ters Repo
Reverse Repo
Bir menkul kıymetin işlemin başlangıç valöründe alınıp, bitiş valöründe geri
satılmasıdır (Menkul kıymetin geri satım vaadiyle alımı).
Tescil
Registration
Borsa’da gerçekleştirilen işlemlerin fiyatlarının doğruda, Borsa dışında
gerçekleştirilen işlemlerin fiyatlarının ise bu işlemlerin Borsa’ya bildirimi
sonrasında Borsa kaydına alınması işlemidir.
Tescile Mesnet
Belge
Certificate of Registration
Kayıtlı sermaye sistemine tabi anonim ortaklıklarda, sermaye artırımı işlemleri
tamamlandıktan sonra sermaye artırımının tescili için, Sermaye Piyasası
Kurulu’nca verilen ve ödenmiş hisse senedi tutarını gösteren belgedir.
Teslim Karşılığı
Ödeme Prensibi
Delivery Versus Payment Principle
Borsa işlemlerinin takasında, tarafların, takasa olan borçlarını ödedikleri
nisbette alacaklarının ödenmesi prensibidir.
Tezgah Üstü
Piyasalar
Over The Counter Markets
Organize bir borsa dışında yapılan işlemleri kapsayan gevşek ve gayriresmi
nitelikteki borsa dışı piyasalardır.
Toptan Satışlar
Pazarı
Wholesale Market
Alıcıları önceden belli olan veya olmayan, belli bir miktarın üzerindeki hisse
senedi işlemlerinin Borsa’da güven ve şeffaflık ortamında organize bir
piyasada gerçekleşmesini sağlayan pazardır.
Tranş
Tranche
Tahvil ve Bono Piyasası’nda işlem yapabilme limiti içerisindeki her bir
kademedir.
TÜFE Consumer Price Index
Tüketici fiyat endeksi
Tümünü
Yüklenim
Full Underwriting
Sermaye piyasası araçlarının, bedeli satışın başlamasından önce tam ve
nakden ödenmek suretiyle tamamının satın alınarak halka satılacağının, satışı
yapana karşı taahhüt edilmesidir.
Türev Piyasalar
Derivatives Market
İlerideki bir tarihte teslimatı veya nakit uzlaşması yapılmak üzere herhangi ibr
malın veya finansal aracın bugünden alım satımının yapıldığı piyasalardır.
Türev piyasaların tanımı forward, futures ve opsiyon işlemlerinin tamamını
içermektedir.
Ulusal 100
Endeksi
ISE National – 100 Index
1986 yılında 40 şirketin hisse senedi ile başlayarak zamanla sayısı 100
şirketin hisse senedi ile sınırlanan Bileşik Endeks!in devamı niteliğindedir.
Ulusal Pazar’da işlem gören, yatırım ortaklıkları hariç önceden belirlenmiş
şartlar yanında sektörel temsil kabiliyeti de gözönünde bulundurularak
seçilmiş hisse senetlerinden oluşmakta ve İMKB-30 hisse senetlerini otomatik
olarak kapsamaktadır.
Hisse Senetlerinin fiyatları ve her bir hisse senedinin; aynen saklamada
bulunanlar hariç, Takasbank saklamasında bulunan hisse senedi sayısının
toplam hisse senedi sayısına oranları, baz alınarak piyasa değeri ağırlıklı
olarak hesaplanır ve hisse senetleri piyasasının genel bir göstergesidir.
Ulusal – 30
Endeksi
ISE National – 30 Index
Vadeli İşlemler Piyasası’nda kullanılmak üzere, yatırım ortaklıkları hariç Ulusal
Pazar’da işlem gören şirketlerden önceden belirlenmiş şartlar yanında, piyasa
değeri ve likiditesi yüksek olanlardan sektörel temsil kabiliyeti de gözönünde
bulundurularak seçilen 30 hisse senedinden oluşan endekstir.
Hizmetler
Endeksi
Services Index
Ulusal Pazar’da işlem gören ve sadece hizmetler sektöründe yer alan
şirketlerin hisse senetlerinin fiyatlarındaki değişmeler dikkate alınarak
hesaplanan hisse senetleri piyasası endeksidir.
Mali Endeks
Financial Index
Ulusal Pazar’da işlem gören ve sadece mali sektörde yer alan şirketlerin hisse
senetlerinin fiyatlarındaki değişmeler dikkate alınarak hesaplanan hisse
senetleri piyasası endeksidir.
Sınai Endeks
Industrial Index
Ulusal Pazar’da işlem gören ve sadece sanayi sektöründe yer alan şirketlerin
hisse senetlerinin fiyatlarındaki değişmeler dikkate alınarak hesaplanan hisse
senetleri piyasası endeksidir.
Ulusal Pazar
National Market
Borsa Yönetim Kurulu kararı ile pazarı açılmış, endekse dahil olan ve olmayan
Borsa kotunda yer alan her şirket hisse senedi için alım satım işlemlerinin
gerçekleştirildiği pazardır.
Uluslararası
Pazar
International Market
İMKB Uluslararası Menkul Kıymetler Serbest Bölgesi içinde “Serbest Bölgeler
Mevzuatına” göre faaliyet gösterecek esas olarak eski Doğu Bloku Ülkeleri,
Türk Cumhuriyetleri ve Orta Doğu ülkelerindeki şirketlere ait menkul
kıymetlerin işlem göreceği pazardır.
Uyuşmazlık
Komitesi
Dispute Committee
Borsa işlemleri ile ilgili olarak; üyeler arasında veya üyeler ile müşterileri
arasında çıkan uyuşmazlıkların idari yoldan çözülmesine yardımcı olan
komitedir.
Uzlaşma Fiyatı
Settlement Price
Vadeli işlemler piyasasında pozisyon alan hesapların günlük kar/zarar ve
teminat yükümlülüklerinin hesaplanmasında kullanılan fiyattır. Genelde
seansın sonuna doğru oluşan fiyatların ortalaması şeklinde hesaplanır.
Uzun Pozisyon Long Position
Bir malı, menkul kıymeti veyavadeli işlem sözleşmesini satın almaktır.
Üye Temsilcisi Member Representative
Borsa’da işlem yapma yetkisine sahip aracı kuruluş temsilcisidir
Vadeli İşlem
Piyasaları
Derivatives Markets
Standartlaşmış vadeli işlme sözleşmelerinin işlem gördüğü, takası bir takas
kurumu tarafından garanti edilen ve Borsa bünyesinde işleyen piyasalardır.
Vadeli İşlem
Sözleşmeleri
Futures Contracts
Sözleşmenin taraflarına bugünden, belirlenen ileri bir tarihte üzerinde
anlaşılan fiyattan, standartlaştırılmış miktar ve kalitedeki bir malı veya kıymeti
satın alma veya satma yükümlülüğü getiren sözleşmedir.
Vadeye Kalan
Gün
DTM – Days to Maturity
Menkul kıymetin valör tarihinden itfasına kalan gün sayısıdır.
Valör
Value Date
İşlem sonucu oluşan yükümlülüklerin yerine getirildiği, başka bir ifade ile
menkul kıymet ve nakdin el değiştirdiği (takas) tarihtir.
Varlığa Dayalı
Menkul Kıymet
Asset – Backed Securities
İhraçcıların kendi ticari işlemlerinden doğmuş alacakları veya temellük
edecekleri alacaklar karşılığında, ihraç edebilecekleri kıymetli evraktır.
Volatilite/
Oynaklık
Volatility
Bir menkul kıymetin fiyatının veya piyasanın genelinin kısa bir zaman aralığı
içerisinde gösterdiği dalgalanma özelliği. Oynaklığı yüksek bir menkkul
kıymetin fiyatında hızlı değişim ve aşırı dalgalanma özellikleri görülür.
Yabancı Hisse
Senedi
Foreign Stock
Yabancı ortaklıklarca bulundukları ülke mevzuatına uygun olarak çıkarılan ve
ortaklık hakkını temsil eden menkul kıymetlerdir.
Yabancı
Ortaklık
Foreign Company
Türk Parasını Kıymetini Koruma mevzuatında tanımlanan dışarıda yerleşik
kişilerden ilgili ülke mevzuatına göre yabancı sermaye piyasası araçlarını
çıkaran ortaklıklar ile yatırım ortaklıklarıdır.
Yabancı
Sermaye
Piyasası
Araçları
Foreign Capital Market Instruments
Çıkarıldıkları ülke borsalarında alım satım konusu olan ve Kurulca niteliği
belirlenen menkul kıymetler ile hak ve alacakları temsil eden diğer kağıtlardır.
Yabancı Yatırım
Fonu
Foreign Mutual Fund
Kanun’da tanımlanan yatırım fonlarına benzer özellikleri taşıdığı Kurul’ca
kabul edilen, yurtdışında kurulmuş yatırım fonlarıdır.
Yapay Piyasa /
Yapay Fiyat
Artificial Market/ Artificial Price
Bir veya birkaç üyenin, bir veya birden fazla seanslar boyunca herhangi bir
menkul kıymet için, sözkonusu menkul kıymetin gerçek piyasa değerini
yansıtmayacak şekilde fiyat (yapay fiyat) teşekkül ettirecek şekilde sürekli
olarak önceki alım emrine göre daha yüksek fiyatlarda alım emirleri veya
sürekli olarak daha düşük fiyatlarda satım emirlerinin borsaya iletilmesi ile
oluşturmaya çalışılan piyasaya yapay piyasa denir.
Yatırım
Danışmanlığı
Investment Consultancy
Müşterilere, sermaye piyasası araçları ile bunları ihraç eden ortaklık ve
kuruluşlar, şirket birleşme ve el değiştirmeleri, şirketlerin finansman ihtiyacının
karşılanması hakkında ve benzeri konularda yönlendirici nitelikte yazılı veya
sözlü yorum ve yatırım tavsiyelerinde bulunulması faaliyetidir.
Yatırım Fonu
Mutual Fund
Halktan katılma belgeleri karşılığı toplanan paralarla, belge sahipleri hesabına,
riskin dağıtılması ve inançlı mülkiyet ilkesine göre sermaye piyasası araçları
ile ulusal ve uluslararası borsalarda işlem gören altın ve diğer kıymetli
madenlerden oluşan portföyü işletmek amacıyla kurulan mal varlığıdır.
Yatırım Fonu
Katılma Belgesi
Mutual Fund Participation Certificate
Belge sahibinin kurucu ve saklayıcı kuruma karşı sahip olduğu hakları taşıyan
ve fona kaç pay ile katıldığını gösteren kıymetli evraktır.
Yatırım
Ortaklıkları
Investment Trusts
Sermaye piyasası araçları ile ulusal ve uluslararası borsalarda veya borsa dışı
organize piyasalarda işlem gören altın ve diğer kıymetli madenler portföyü
işletmek üzere anonim ortaklık şeklinde ve kayıtlı sermaye esasına göre
kurulan sermaye piyasası kurumlarıdır.
Yeniden
Değerleme
Revaluation
Ortaklıkların aktiflerinde kayıtlı bulunan ve amortismana tabi maddi duran
varlıklarının enflasyon sebebiyle elde etme maliyeti ile piyasa değeri arasında
oluşan farkın bilançoların sağlıklı bir şekilde değerlendirilmesi amacıyla Maliye
Bakanlığı tarafından her yıl açıklanan oranlar dahilinde değerinin
yükseltilmesidir.
Yeni Hisse
Pazarı
Ex-Dividend Market
Hisse senetleri Borsa’da işlem gören şirketlerin sermaye artırımlarının bir
hesap dönemi içinde temettü ödemesinden önce gerçekleşmesi durumunda,
üzerinde geçmiş yıl temettü kuponu bulunmayan ”Yeni” hisse senetlerinin,
temettünün ödenmeye başladığı ilk güne kadar geçici süre ile işlem gördüğü
pazardır.
Yeni Şirketler
Pazarı
New Companies Market
Yeni kurulmuş olmakla birlikte büyüme potansiyeli taşıyan ve hisse senetlerini
Borsa’da veya Borsa dışında ilk kez halka arz etmek suretiyle halka açılacak
şirketlerin hisse senetlerinin Borsa'’a güven ve şeffaflık ortamında, organize
bir piyasada işlem görmesini sağlamak amacıyla kurulmuş pazardır.
Yetki Belgesi
Authorization Certificate
Sermaye Piyasası Kurulu tarafından aracı kuruluşlara verilen ve icra
edecekleri sermaye piyasası faaliyetini gösteren belgeye denir.
Zaman Önceliği
Time Priority
Hisse Senetleri Piyasası’nda, fiyat eşitliği halinde, sisteme zaman açısından
daha önce kaydedilen emirlerin öncelikli olarak karşılanmasıdır.
gazeteler

ingilizce video dilbilgisi kitabımıza baktınız mı?

gazeteler